Hàng năm, cứ đến ngày 19-5, ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh, đồng bào, chiến sĩ ai cũng muốn có một món quà kính tặng Người. Nhưng với Bác Hồ, Người từng nói: “Món quà quý nhất đối với tôi là những báo cáo thành tích thi đua ái quốc” và chính vì thế, mỗi dịp sinh nhật Bác là một lần chúng ta lại thấy sáng ngời đức tính giản dị, khiêm nhường của con người vĩ đại ấy. 

Hồi ký “Bác Hồ viết Di chúc” của đồng chí Vũ Kỳ có đoạn viết về ngày 19-5: “Đó là một ngày cũng như bao ngày khác, cũng với nắng, với gió, cũng với bầu trời, mặt đất ấy… Nhưng sao mà nó thiêng liêng thế! Kể từ ngày 19-5-1946, lần đầu tiên Nhân dân ta kỷ niệm ngày sinh của Hồ Chủ tịch, hằng năm cứ đến ngày đó, toàn dân tộc lại như được tắm mình trong không khí đặc biệt, niềm vui lâng lâng, tâm hồn phơi phới, với lòng tự hào chính đáng của người dân một nước độc lập, tự do, gắn liền với tên tuổi của một con người đẹp nhất: Hồ Chí Minh”.

24 năm làm nguyên thủ quốc gia, riêng năm 1946, Người cho phép loan báo về ngày sinh của mình. Lý do là mối quan hệ Việt Pháp đang căng thẳng, theo kế hoạch, chiều ngày 18-5, Cao ủy Đông Dương Đắc-giăng-li-ơ - một kẻ rất hiếu chiến sẽ bay từ Sài Gòn ra Hà Nội. 

Lễ mừng sinh nhật Người diễn ra là “để biểu thị khối đoàn kết của Nhân dân quanh vị nguyên thủ của một  quốc gia non trẻ đang đương đầu với những thử thách to lớn liên quan đến vận mệnh quốc gia”.

Bằng cách đưa ra thông tin về ngày sinh nhật, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tạo bối cảnh cho một hoạt động ngoại giao cần thiết. Chiều ngày 18-5-1946, Đắc-giăn-gli-ơ phải đến chúc mừng sinh nhật Người. 

Về phía nhân dân Việt Nam, mọi người dân nồng nhiệt đón chào sinh nhật của Chủ tịch Hồ Chí Minh để biểu lộ sự kính trọng và tình yêu dành cho con người đã làm thay đổi vận mệnh dân tộc. 

Sáng ngày 19-5-1946, các đồng chí trong Thường vụ Trung ương, trong Chính phủ, đại biểu thiếu nhi Thủ đô, Đoàn đại biểu Nhân dân Nam bộ và nhiều ban, ngành đã đến chúc mừng sinh nhật Người. Lực lượng Thanh niên Thủ đô đã tổ chức tuần hành thị uy mừng sinh nhật Người. 

Trước tình cảm của Nhân dân, Người khiêm nhường nói: “Tôi chưa xứng đáng với sự săn sóc của đồng bào, vì tôi hãy còn là một thanh niên, tuổi có 56 chưa đáng được đồng bào chúc thọ... Từ trước tới nay tôi đã là người của đồng bào, thì từ nay về sau tôi vẫn thuộc về đồng bào”. 

Và ngày 19-5-1946 đã mở ra một mỹ tục ở Việt Nam: Hằng năm, cả dân tộc Việt Nam lại kỷ niệm ngày sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh muôn vàn kính yêu.

Và lần cuối cùng khi Người “Vào cuộc trường sinh nhẹ cánh bay” (19-5-1969) giữa lúc chiến tranh lan ra cả nước còn đang ác liệt, Thư ký riêng của Bác, ông Vũ Kỳ kể lại: Bác đề nghị không tổ chức sinh nhật vì “Đồng bào ta, nhất là đồng bào miền Nam đang chiến đấu gian lao, hy sinh như thế, Bác không có lòng dạ nào hưởng niềm vui riêng”. 

Bác không đồng ý về việc đưa ngày 19-5 là ngày kỷ niệm lớn trong năm 1970 và yêu cầu “tiền bạc dùng để tuyên truyền ngày sinh của Bác… nên dành để in sách giáo khoa và mua dụng cụ học tập cho các cháu, chớ lãng phí”. 

Trước lời xin phép của Trung ương, nghĩ đến miền Nam và bạn bè quốc tế, Bác miễn cưỡng đồng ý tổ chức sinh nhật và giục: “Thôi, nếu vậy thì các chú làm thật nhanh cho Bác. 

Đừng kéo dài, đừng bày vẽ tốn kém. Chỉ cho Bác mấy bông hoa là được rồi. 

Chỉ 5 bông hồng đỏ thôi”. Ngày 19-5-1969 như bao lần trước, Người tiếp khách và mời: “Các chú uống nước, ăn bánh kẹo và chúc thọ Bác đi. Nhớ lấy phần về cho các thím và các cháu”…

Sinh thời, “Bác sống như trời đất của ta”, tháng Năm là tháng phát động phong trào thi đua lập thành tích mừng sinh nhật Bác. 

Nhân dân ở hậu phương ra sức sản xuất và chiến đấu, phục vụ chiến đấu để Bác vui khỏe đến ngày hòa bình thống nhất Tổ quốc; Nhân dân ở tiền tuyến ra sức đánh giỏi, thắng lớn để giải phóng miền Nam được “Rước Bác vào thăm thấy Bác cười”.

Bác đã đi xa thật xa, nhưng hình ảnh về Người vẫn còn sống mãi trong lòng dân tộc Việt Nam và bạn bè thế giới, để rồi cứ mỗi dịp tháng Năm về, đồng bào khắp mọi miền lại nô nức kỷ niệm ngày sinh nhật Bác.